تاریخچه‌ی قهوه
  • ۱۰ آذر ۱۳۹۷
  • به وسیله amirali
  • دانستی
  • 0

از قهوه چه می‌دانید؟ تاریچه‌ی پیدایش قهوه و روند مصرف آن در دنیا

از نوشیدنی محبوب این روزها یعنی قهوه چه می‌دانید؟ قصد داریم در مجله‌ی پرومی بطور مفصل درباره‌ی قهوه، تاریخچه‌ی قهوه، کشت قهوه و انواع قهوه و در واقع انواع مصرف قهوه صحبت کنیم. اما به دلیل گستردگی مطالب مربوط به آن همه‌ی این موارد مربوط به قهوه را در یک پست بیان نمی‌کنیم. در ادامه با ما همراه باشید تا درباره‌ی این نوشیدنی تلخ بیشتر آشنا شویم.

پیدایش قهوه

بر خلاف تصور خیلی از مردم، اروپا مهد و محل پیدایش قهوه است. اما واقعیت این چنین نیست. در منابع مربوط به این گیاه آمده است که اولین بار در قرن یازدهم میلادی در منطقه‌ای به اسم کفا یا کافا در اتیوپی، یک چوپان با نام کالدی متوجه شده است که گوسفندانش پس خوردن برگ‌های یک درخت خاص انرژی مضاعفی پیدا می‌کنند. پس از مدتی مردم قبیله‌ی گالا (Galla)ابتدا میوه‌ی آن درخت را با روغن های حیوانی مخلوط کردند و متوجه افزایش انرژی خود شدند. سال‌ها بعد یعنی در حدود قرن ۱۲ میلادی برای اولین بار قهوه به شکل یک نوشیدنی در اتیوپی مصرف شد. قهوه عربی شده‌‌ی واژه‌ی کفا یا کافا است که در اصل نام منطقه و شهری در جنوب غربی اتیوپی است که گیاه قهوه در ابتدا در آنجا یافت شده‌است. فرهنگ‌نویسان عرب می‌گویند واژه‌ی قهوه در اصل نام نوعی شراب بوده‌است که بعدها نام این نوشیدنی شده و همچنین می‌گویند ریشهٔ این واژه، فعلِ «قها» (تلفظ: qahā) به‌معنی بی‌اشتها بودن است؛ زیرا در گذشته تصور بر این بود که این مایع باعث بی‌اشتهایی می‌شود. واژه‌ی قهوه از راه زبان ترکی به زبان‌های اروپایی راه یافته‌ است. این نوشیدنی از قرن ۱۳ میلادی بسیار محبوب و مقبول شد و تا اوایل قرن ۱۵ میلادی در مصر، شام و عثمانی بسیار مصرف می‌شد و در همه‌ی این شهرها قهوه‌خانه‌هایی برپا شد.

قهوه در ایران

در قدیم ، در گوشه و كنار شهرهای ایران و در سر راه ها و منزلگاه های میان شهری ، قهوه خانه های قدیم درون شهری بهترین و جذاب ترین اماكن عمومی شهرها برای گذراندن اوقات فراغت بودند . قهوه‌خانه‌های سر راهی یا میان جاده‌ای كه به آنها چایخانه هم می‌گفتند، بیشترشان سرپناه‌هایی برای استراحت و رفع خستگی مسافران خسته و مانده بین راهی بود. اولین قهوه‌خانه در ایران در دوره صفویان و به احتمال زیاد در زمان سلطنت شاه طهماسب ( ۹۸۴-۹۳۰ هجری قمری ) در شهر قزوین پدید آمد و بعد در زمان شاه عباس اول (۹۹۶ هجری قمری ) در شهر اصفهان توسعه یافت. قهوه خانه در آغاز، همان گونه كه از نامش پیداست، مکانی برای فروش قهوه بود.

با آمدن چای به ایران و كشت این گیاه در بعضی از مناطق شمالی ایران و ذائقه پذیر شدن طعم چای دم كردن در میان مردم ، كم كم چای جای قهوه را در قهوه خانه گرفت. از نیمه دوم قرن سیزدهم هجری، چای نوشی در قهوه خانه‌ها معمول شد. لیكن نام قهوه خانه همچنان بر آنها باقی ماند. پس از پا گرفتن قهوه خانه‌های عمومی در شهرهای ایران، در دربار پادشاهان صفوی، آبدارخانه‌هایی بود كه در آنها قهوه می‌ریختند و به درباریان و مهمانان آن می‌نوشانیدند . همراه با رسم قهوه پزی در دربار صفوی، شغل قهوه‌چی گری نیز پدید آمد و از مناصب مهم درباری شد.

 

پس از اعراب نوبت به ترکیه رسید. پادشاه ترکیه در قرن پانزدهم علاقه‌ی بسیاری به انواع نوشیدنی داشت و قهوه نیز یکی از نوشیدنی‌های مورد علاقه‌ی وی بود.  در واقع قهوه ترک که امروزه بسیار معروف است از قصر این پادشاه در استانبول کشف شده است. آنها قهوه را مانند قهوه ترک‌های امروزی تهیه می‌کردند با این تفاوت که قهوه بجای اجاق روی آتش مستقیم تهیه می‌شد. قهوه ابتدا در قصر سلطان تهیه و مصرف می‌شد و سپس بتدریج در عمارت‌ها و عمدتا توسط افراد ثروتمند ترکیه مصرف می‌شد.

آشنایی بیشتر مردم ترکیه با قهوه توسط کافه ها بود. اولین کافه به نامKiva Han در منطقه‌ی Tahtakaleترکیه بازگشایی شد و پس از آن روند تاسیس کافه‌ها در تمام شهرهای ترکیه به سرعت افزایش یافت.فرهنگ کافه بتدریج در بین مردم ترکیه و به ویژه استانبول نهادینه شد و مردم روز خود را با خواندن کتاب شعر و کتاب و نوشیدن قهوه سپری می‌کردند.

 

تاریخچه‌ی قهوه

قهوه در اروپا

دانه‌ی قهوه اولین بار از اتیوپی به یمن صادر شد . بعد از اعراب نیز نوبت به ترکیه رسید. دوره‌ی مهمی که باعث شد قهوه به اروپا وارد شود مربوط به دوره‌ی حکومت عثمانی و درواقع ترکیه‌ی فعلی است. به لطف تلاش‌های بازرگانان و مسافران اروپایی که به استانبول سفر می‌کردند قهوه در اروپا و به تدریج در سراسر دنیا گسترش پیدا کرد. نخستین مردمی که در اروپا قهوه نوشیدند ونیزی‌ها بودند. بازرگانان ونیزی در سال ۱۶۱۵ به استانبول سفر کردند و پس از آشنا شدن با قهوه از آن برای فروش به ونیز ایتالیا بردند. قهوه در استانبول ابتدا توسط دستفروشان در خیابان فروخته می‌شد اما به تدریج مغازه‌های قهوه فروشی و کافه‌ها بازگشایی شدند و مردم بخصوص هنرمندان، روشنفکران و دانشجویان توانستند به راحتی به قهوه دسترسی پیدا کنند.

مسافرانی که به استانبول سفر کرده و از طعم خوب قهوه‌ی آنجا چشیده بودند در نامه‌هایی به دوستان خود در شهر مارسی از قهوه صحبت کردند که این باعث شد شوق و ذوقی در مردم برای نوشیدن قهوه شکل بگیرد. سفیر وقت فرانسه Monsieur de la Roque برای مردم مارسی این امکان را فراهم کرد و باعث شد قهوه به فرانسه نیز برسد. نخستین کافه‌ی مارسی در سال ۱۶۷۱ تاسیس شد و در ابتدا فقط برای مسافران و بازرگانان کشورهای دیگر استفاده می‌شد اما کم کم جنبه‌ی عمومی به خود گرفت و مردم از تمامی توده‌ها به کافه‌ها می‌رفتند.

پس از مارسی تاریخچه قهوه به پایتخت فرانسه یعنی پاریس رسید. نخستین کافه‌ی پاریس( Café de Procope )در سال ۱۶۸۶ بازگشایی شد و به تدریج به عنوان کافه‌ی موردعلاقه‌ی بسیاری از هنرمندان مشهور آن زمان شامل شاعران، نمایشنامه‌نویسان، بازیگران و موزیسین‌ها شناخته شد. پس از این کافه، کم کم در هرکجای شهر می‌شد کافه‌ها را پیدا کرد. آشنایی مردم انگلستان با قهوه نیز به سال ۱۶۳۷ برمی‌گردد. در این سال یک فرد ترک قهوه را به شهر آکسفورد در جنوب شرقی انگلستان برد. اولین کافی شاپ آکسفورد به نام ” Angel ” بازگشایی شد. این قهوه به تدریج در بین بسیاری از دانشجویان و استادان این شهر محبوب شد و آنها ” باشگاه قهوه آکسفورد ” را پایه گذاری کردند. دو سال بعد یک فرد یونانی به نام Pasqua Rosée نخستین کافه را در لندن پایتخت انگلستان بازگشایی کرد. وی به دلیل اینکه با قهوه ترک آشنایی داشت و همچنین دوستانی در این زمینه داشت یکی از بهترین قهوه‌ها را ارائه می‌داد. قهوه در سال ۱۶۶۰ به بخشی از فرهنگ اجتماعی لندن تبدیل شد.

تاریخچه‌ی قهوه در هلند نسبت به دیگر کشورها متفاوت است. هلند از سال‌ها پیش در کار تجارت قهوه بوده است و بیشتر از یک نوشیدنی، به عنوان یک کالای تجاری به قهوه نگاه می‌کرده است. در واقع برای نخستین بار قهوه در قرن هفدهم میلادی از طریق یمن به هلند رسیده است. پس از آن هلند شروع به نهادینه کردن فرهنگ قهوه در مستعمره‌هایش کرده است. در سال ۱۶۹۹ کشت و پرورش قهوه در جزیره‌ی جاوا آغاز شد و در سال ۱۷۱۱ نخستین دانه‌های قهوه‌ی جاوایی در بازار آمستردام فروخته شد. همچنین افتتاح نخستین کافه‌ها در هلند به دهه‌ی ۱۶۶۰ برمی‌گردد.

 

تاریخچه‌ی قهوه

در دهه‌ی ۱۶۸۰ هلند قهوه را در اسکاندیناوی معرفی کرد جایی که امروزه به عنوان یکی از پرمصرف‌ترین قهوه‌نوش‌های جهان به حساب می‌آید. قهوه در آلمان در سال ۱۶۷۵ معرفی شد و بازگشایی کافه‌ها در این کشور به سال‌های ۱۶۷۹ تا ۱۶۸۰ در شهرهای برمن، هامبورگ و هانوفر برمی‌گردد. البته مطابق معمول در ابتدا نوشیدن قهوه‌ در آلمان مربوط به طبقه‌ی اشراف زادگان بوده است اما در ابتدای قرن هجدهم مصرف قهوه تقریبا فراگیر شده بود و مردم در خانه‌ها قهوه را تهیه می‌کردند. در کنار Café de Procope پاریس یکی از معروف‌ترین و قدیمی‌ترین کافه‌ها در اروپا به نام ” Coffe Baum ” مربوط به شهر لایپزیگ آلمان می‌باشد که در سال ۱۶۹۴ افتتاح شده است.

تاریخچه قهوه در آمریکا نیز به سال ۱۶۶۸ برمی‌گردد و اولین کافه در سال ۱۶۹۶ در شهر نیویورک به نام ” The King’s Arms ” تاسیس شد.در قرن هفده و هجده مصرف قهوه در آمریکا بیش از پیش رایج شد و مردم بیشتری برای مصرف قهوه به کافه‌ها رفته یا قهوه را در منزل تهیه می‌کردند. از میانه‌های قرن ۱۹ به بعد، قهوه به یک کالای تجاری مهم در سراسر دنیا تبدیل شده است که تا امروز نیز این روند ادامه داشته و بسیار بیشتر گسترش نیز یافته است.

قهوه از دو مسیر به اروپا راه یافت، از طریق تجارت زمینی امپراتوری عثمانی و از طریق تجارت دریایی، از بندرهای یمن و شاخ آفریقا، پس از آغاز قرن هفدهم، گیاه قهوه که با قاچاق دانه‌های بسیار حاصلخیز به کشور هند راه یافته بود،

تا قبل از آغاز قرن هجدهم میلادی، استفاده از نوشیدنی قهوه در سراسر اروپا رایج شده بود. کشورهای اروپایی این گیاه را به مناطق گرمسیری معرفی کردند تا این کشورها نسبت به کشت و تولید انبوه گیاه قهوه اقدام نمایند. در اروپا هم مانند خاورمیانه و ایران بزرگ، قهوه‌خانه‌ها به مکانی برای معاشرت، مطالعه و تبادل نظر درباره‌ی موضوعات روز بدل شد. یک شباهت دیگر، امکان تبدیل آن‌ها به مکانی برای اجتماع عناصر نامطلوب و خرابکاران بود. چارلز دوم، پادشاه انگلستان قهوه‌خانه‌ها را «مکانی برای ملاقات خائنان و نشر شایعات سخیف درباره‌ی اعلیحضرت و وزیرانش» معرفی می‌کرد. در قرن ۱۸، قهوه‌خانه‌ی معروف پاریس، کافه پروکوپ، مشتریان ثابتی همچون مارا، دانتون و روبسپیر داشت که در طول انقلاب فرانسه در آنجا برای انقلاب طرح‌ریزی می‌کردند.

 

قهوه در حال حاضر

  • رترین کشورهای تولیدکنندهٔ قهوه تا سال ۲۰۱۳:اولویت کشور میلیون تن
  • برزیل ۳٫۰
  • ویتنام ۱٫۵
  • اندونزی ۰٫۷
  • کلمبیا ۰٫۷
  • هند ۰٫۳
  • جهانی ۸٫۹

امروزه بزرگترین کشورهای تولیدکنندهٔ قهوه عبارتند از:پورتوریکو، برزیل، کلمبیا، ویتنام، اندونزی، مکزیک، و هند.البته در هفتاد کشور دیگر هم قهوه تولید می‌شود، ولی میزان تولید آن کشورها کمتر است. بزرگترین واردکنندگان قهوه، ایالات متحده آمریکا، آلمان، ژاپن، فرانسه، ایتالیا، و اسپانیا می‌باشند.

بیشترین میزان مصرف سرانهٔ قهوه در کشورهای فنلاند (۱۱ کیلوگرم)، دانمارک (۹٫۷ کیلوگرم)، نروژ (۹٫۵ کیلوگرم)، سوئد (۸٫۶ کیلوگرم)، و استرالیا (۷٫۸ کیلوگرم) گزارش شده‌است. ایالات متحدهٔ آمریکا با اینکه بزرگترین واردکنندهٔ قهوه است، اما مصرف سرانهٔ آن تنها ۴٫۱ کیلوگرم است.

 

 

 

 

کامنت خود را بگذارید

آخرین دیدگاه‌ها